Bạn từng cảm thấy bối rối, thậm chí nhầm lẫn trong quyết định chọn mua thiếtbị Wi-Fi, đặc biệt khi các nhà sản xuất đua nhau tâng bốc những tính năng mớicủa sản phẩm? Bài viết sẽ chia sẻ những thông tin hữu ích trong việc chọn muathiết bị mạng không dây phù hợp nhu cầu sử dụng trong gia đình và vănphòng.
Mô hình mạng Wi-Fi cơ bản gồm thiết bị phát (wireless ADSL router,wireless router – bộ định tuyến – hoặc access point) và các thiết bị thu nhậntín hiệu đầu cuối (card mạng Wi-Fi). Tùy theo hạ tầng mạng, nhu cầu sử dụng vàkhông gian lắp đặt mà bạn chọn thiết bị mạng không dây cho phùhợp.
Thiết bị đầu phát
Access point hoạt động như bộ chuyểnmạch mạng (switch) với mục đích chia sẻ kết nối Wi-Fi nên chỉ có vài tính năngđơn giản, các chế độ bảo mật như mã hóa WEP64/128 bit, WPA/WPA-PSK hoặc chuẩnxác thực 802.11x (tham khảo chi tiết bài “Mạng Wi-Fi” trong số này). Wirelessrouter cũng có chức năng chia sẻ kết nối Wi-Fi nhưng được trang bị những tínhnăng bảo mật tốt hơn, tăng cường tính năng mà router ADSL chưa có.
Cácwireless router hiện nay đều được tích hợp tường lửa (Firewall) với nhiều chínhsách bảo mật. Ngoài ra, tùy nhu cầu mà bạn có thể lựa chọn wireless router cótích hợp các tính năng nổi bật như mạng riêng ảo (VPN), VoIP, cổng mở rộng cókhả năng giao tiếp với các thiết bị ngoại vi (thiết bị lưu trữ, máy in)…Wireless ADSL router cũng được trang bị những tính năng bảo mật tương tựwireless router nhằm bảo vệ mô hình kết nối mạng tốt hơn. Ngoài ra, wirelessADSL router còn đóng vai trò của modem/router ADSL (cổng RJ-11) nên bạn đọckhông cần phải trang bị thêm.
Chọn chuẩn WLAN. Tùy mục đích vàkhông gian sử dụng, các chuẩn 802.11g và 802.11n thường được cân nhắc để lựachọn; tham khảo các chuẩn mạng Wi-Fi trong bài “Mạng Wi-Fi”. Mô hình mạng Wi-Fichuẩn 802.11g thích hợp cho việc chia sẻ kết nối Internet máy tính, thiết bị diđộng, máy chơi game giải trí… Mạng Wi-Fi chuẩn 802.11n với băng thông rộng,vùng phủ sóng tốt và khả năng can nhiễu thấp thích hợp cho việc xây dựng một hệthống mạng phục vụ nhu cầu giải trí đa phương tiện, trình diễn phim ảnh chấtlượng cao (HD, full HD…) hoặc chia sẻ dữ liệu với dung lượng lớn mà vẫn đảm bảochất lượng cùng độ tin cậy cao.
Đặc tả kỹ thuật của 802.11ac và 802.11adcho thấy router Wi-Fi chuẩn mới có phạm vi phủ sóng rộng hơn, tốc độ nhanh hơn,tuy nhiên chuẩn mới vẫn chưa được phê chuẩn chính thức. Vì thế, về mặt kỹ thuật,bạn cũng có thể chọn mua router Wi-Fi chuẩn 802.11ac phiên bản dự thảo để sửdụng trong thời kỳ quá độ này nếu “chịu chi” và chấp nhận một rủi ro nhỏ có thểxảy ra là các router Wi-Fi chuẩn 801.11ac phiên bản dự thảo hiện tại sẽ khôngtương thích với chuẩn 802.11ac phiên bản chính thức một khi chuẩn này được phêchuẩn. Tuy nhiên trên thực tế thì các nhà sản xuất thường sử dụng phiên bảnchipset thống nhất trong các sản phẩm cũng như luôn cập nhật firmware phù hợpvới đặc tả kỹ thuật mới nhất để người dùng tải về và nâng cấprouter.
Router băng tần kép. Router hỗ trợ công nghệ băng tần kép(dual band) có thể truyền dữ liệu trên băng tần 2,4GHz lẫn 5GHz. Lợi ích củarouter Wi-Fi băng tần kép cho phép người dùng thiết lập các mạng không dây độclập, tránh xâm phạm tài nguyên và băng thông lẫn nhau.
Do tính cạnh tranhvề giá, tính năng hỗ trợ cũng như có thể đáp ứng nhiều đối tượng người dùng, cácnhà sản xuất đã thiết kế wireless ADSL router dual band thành 2 dòng sản phẩm;một là hỗ trợ cả 2 băng tần đồng thời (simultaneous) và dòng kia chỉ hỗ trợ mộtbăng tần tại mỗi thời điểm. Mỗi dòng sản phẩm trên đều có những ưu và khuyếtđiểm riêng, chẳng hạn với router Wi-Fi loại hỗ trợ 2 tần số đồng thời có tínhtương thích ngược cao, trong khi thiết bị Wi-Fi chuẩn 802.11a/b/g/n đều có thểkết nối, dùng chung trong một mạng.
Tuy nhiên, việc có nhiều thiết bịtrong cùng mạng sẽ ảnh hưởng đến tốc độ chung của mạng do phải chia sẻ băngthông cho nhiều người dùng với nhiều mục đích khác nhau. Ngoài ra, vấn đề cannhiễu với nhiều thiết bị khác cũng góp phần làm giảm đáng kể tốc độ mạng. RouterWi-Fi chỉ hỗ trợ một tần số tại mỗi thời điểm cũng có một số ưu điểm như giá rẻhơn, vào từng thời điểm chỉ có những thiết bị Wi-Fi tương thích với chuẩn 2,4GHzhoặc 5GHz mới có thể truy cập vào mạng nên sẽ tránh được tình trạng mạng quátải.
Cổng giao tiếp ngoài. Vấn đề tiếp theo khi chọn router Wi-Filà có bao nhiêu cổng giao tiếp ngoài dành cho mạng có dây. Về lý thuyết, bạn chỉcần thiết lập một hệ thống mạng không dây tuy nhiên với một mạng nội bộ hoànchỉnh thường có cả kết nối không dây lẫn có dây. Kết nối có dây có tốc độ caohơn, đáng tin cậy và bảo mật tốt hơn so với kết nối không dây. Tốt nhất bạn nênchọn router Wi-Fi trang bị cổng ethernet tốc độ gigabit để sử dụng mạng có dâymột cách hiệu quả nhất khi cần mở rộng mạng hoặc chia sẻ dữ liệu qua NAS. Bêncạnh đó, một số router Wi-Fi còn có thêm cổng USB để kết nối với máy in, thiếtbị lưu trữ gắn ngoài, giúp người dùng chia sẻ tài nguyên mạng tốthơn.
Phạm vi phủ sóng. Nếu phạm vi phủ sóng là tiêu chí quantrọng, bạn hãy chọn router có anten gắn ngoài. Ưu điểm của anten gắn ngoài làtầm phủ sóng rộng hơn, dễ dàng thay thế khi hỏng hoặc khi cần mở rộng tầm phủsóng. Anten gắn trong có tính thẩm mỹ cao nhưng bù lại tầm phủ sóng thấp hơn vàdễ bị che khuất. Nếu muốn phủ sóng toàn bộ căn nhà, sân vườn hay một khu vựcrộng hơn, bạn sẽ cần trang bị thêm access point.
Chế độ bảo mật.Nếu yêu cầu cao về tính bảo mật, bạn nên chọn dòng router hỗ trợ chế độ mãhóa cấp doanh nghiệp WPA2 Enterprise, xác thực qua radius, WPS. WPA2 Enterprisesử dụng chuẩn mã hóa AES (Advanced Encryption Standard) đã được chính phủ Mỹ đềnghị áp dụng cho những thông tin nhạy cảm. Ngoài ra, router tích hợp tường lửaSPI giúp ngăn chặn các cuộc tấn công nguy hiểm từ mạng Internet, đảm bảo an toàncho các thiết bị trong mạng nội bộ.
Tính năng hỗ trợ. Hầu hết cácrouter hiện nay đều tích hợp những tính năng cơ bản như chuyển đổi địa chỉ mạng(NAT – Network Address Translation) cho phép router chuyển đổi địa chỉ mạng, ghilại bảng thông tin những máy tính trong mạng (nội bộ) gửi gói tin (packet) rangoài Internet trên mỗi cổng (port) dịch vụ và gửi trả gói tin nhận được về đúngmáy tính đó.
Chuyển tiếp cổng (port forwarding) cho phép chia sẻ tàinguyên mạng nội bộ với người dùng bên ngoài bằng cách sử dụng port đó từ bênngoài thông qua bộ định tuyến (đã mở NAT). DMZ host (vùng truy cập tự do) sẽ mởtoàn bộ các cổng của máy tính, thường sử dụng cho các ứng dụng game, hội nghịtruyền hình với các cổng truy xuất không xác định.
Một số router còn hỗtrợ tính năng DNS động (Dynamic DNS), khởi động máy trạm từ xa (Wake-on-LAN),lập thời biểu áp dụng các chính sách (Schedule) hay thông báo có email mới. Tínhnăng quản lý chất lượng dịch vụ QoS cho phép người quản trị thiết lập mức độ ưutiên cho từng ứng dụng; nhất là các ứng dụng thời gian thực như hội nghị truyềnhình, VoIP hoặc game trực tuyến.
Dòng router cao cấp còn trang bị một sốtính năng quản lý mở rộng như quản lý theo nhóm IP, theo tên máy, SSID hay theoVLAN. Tường lửa chuyên dụng cho phép lọc các gói dữ liệu dựa trên số port và địachỉ IP, chức năng URL Content Filter để cấm các trang web bằng từ khóa hay URL,hay cấm một số tính năng trong web khác như Java, Cookies, ActiveX… Ngoài ra,bạn còn có thể “chặn” các ứng dụng IM (Yahoo Messenger, MSN…), hay giao thứcmạng ngang hàng (eDonkey, FastTrack, Gnutella và BitTorrent). Tính năng DoSDefense (chống tấn công gây nghẽn mạng) bằng các chính sách như quy định sốlượng gói SYN, ICMP, UDP… được phép nhận trong 1 giây, phát hiện việc “scanport”, hay ngăn cấm gửi quá nhiều gói dữ liệu cùng giao thức… và công cụ giámsát giúp người quản trị dễ dàng lập báo cáo về tình trạng sử dụng Internet hoặcxác định nguyên nhân nghẽn mạng.
Thiết bị đầu thu
Tùy chủngloại sản phẩm mà card Wi-Fi có thể được tích hợp bên trong, gắn rời hay thậm chílà chưa trang bị sẵn. Chẳng hạn máy tính bảng, điện thoại thông minh, máy ảnhsố, máy in, loa và cả thiết bị điện tử gia dụng như TV có thể được trang bị sẵncard Wi-Fi tích hợp. Tuy nhiên khác với máy tính cá nhân, trường hợp những dòngsản phẩm trên không có sẵn thì người dùng không thể gắn bổ sung. Do đó tronggiới hạn bài viết, chúng tôi chỉ đề cập đến việc chọn mua card Wi-Fi cho máytính cá nhân.
Trước tiên, bạn cần kiểm tra máy tính đã trang bị sẵn cardWi-Fi chưa, để tránh lãng phí trường hợp mua nhầm. Nhấn phải chuột trênComputer, chọn Manage và nhấn chọn kiểm tra mục Device Manager. Duyệt qua danhsách hiển thị ở khung phải và chọn mục Network Adapters.
Việc chọn cardWi-Fi còn tùy thuộc thiết bị đầu phát (router Wi-Fi) hỗ trợ chuẩn nào. Tùy vàokhả năng hỗ trợ của máy tính hoặc thiết bị mà bạn có thể chọn card Wi-Fi sử dụngmột trong các chuẩn giao tiếp phổ dụng hiện nay là PCI, PCI Express (PCIe) vàUSB. Trong đó PCI và PCI Express thích hợp với máy tính để bàn và chuẩn USB tiệndụng, năng động hơn khi sử dụng với MTXT. Trường hợp vị trí giữa Router Wi-Fi vàmáy tính cách nhau khá xa, bạn nên chọn card Wi-Fi có anten gắn ngoài có phạm vibắt sóng rộng hơn, dễ nâng cấp khi cần mở rộng tầm bắt sóng.